Pompa ciepła monoblok czy split - którą wybrać?

Monoblok czy split - fundamentalny wybór

Wybór między monoblokiem a splitem powinien wynikać z warunków technicznych budynku, a nie z samej ceny katalogowej.

W tej publikacji zestawiamy oba rozwiązania tak, jak robi się to przy realnym doborze: montaż, serwis, ryzyka eksploatacyjne i wpływ aktualnych regulacji na przyszłą dostępność sprzętu.

Czym się różnią - budowa i zasada działania

Pompa ciepła monoblok

W pompie monoblok cały układ chłodniczy zamknięty jest w jednej obudowie - jednostce zewnętrznej. Sprężarka, parownik, skraplacz, zawór rozprężny, czynnik chłodniczy - wszystko znajduje się na zewnątrz budynku. Do wnętrza domu prowadzone są wyłącznie rury z wodą (instalacja c.o.).

Jednostka wewnętrzna (hydrobox) pełni funkcję regulatora hydraulicznego - zawiera pompę obiegową, naczynie przeponowe, sterownik i ewentualnie grzałkę rezerwową. Ale nie ma w niej czynnika chłodniczego.

Pompa ciepła split

Pompa typu split ma układ chłodniczy rozdzielony między dwie jednostki. Jednostka zewnętrzna zawiera parownik, wentylator i sprężarkę. Jednostka wewnętrzna zawiera skraplacz (wymiennik, w którym czynnik chłodniczy oddaje ciepło wodzie). Obie jednostki łączą rury chłodnicze z czynnikiem - freonem, R32, R410A lub innym.

To oznacza, że czynnik chłodniczy przepływa między zewnętrzem a wnętrzem budynku - co ma istotne konsekwencje prawne i serwisowe.

Porównanie - tabela

Certyfikat F-gazowy - kluczowa różnica

To prawdopodobnie najważniejsza różnica praktyczna między monoblokiem a splitem, i powód, dla którego monobloki zdobywają rynek.

Co to jest certyfikat F-gazowy?

Regulacja EU (Rozporządzenie 517/2014) wymaga, aby wszelkie prace związane z instalacją, serwisem, naprawą i demontażem urządzeń zawierających fluorowane gazy cieplarniane były wykonywane przez osoby posiadające certyfikat F-gazowy.

Jak to wpływa na wybór?

• Monoblok - układ chłodniczy jest fabrycznie zamknięty i szczelny. Montażysta podłącza wyłącznie rury wodne. Nie potrzebuje certyfikatu F-gazowego do instalacji. Certyfikat jest potrzebny dopiero przy serwisie układu chłodniczego (co zdarza się rzadko w pierwszych 5–10 latach).

• Split - montażysta musi połączyć rury chłodnicze, napełnić układ czynnikiem, sprawdzić szczelność i uruchomić. Wymaga certyfikatu F-gazowego. To ogranicza liczbę firm, które mogą legalnie montować pompy typu split.

Konsekwencja: w regionie opolskim jest więcej instalatorów uprawnionych do montażu monobloków niż splitów. Łatwiej znaleźć termin, a konkurencja obniża cenę montażu.

Zaostrzenie regulacji F-gas - co nas czeka?

Unia Europejska systematycznie zaostrza regulacje dotyczące F-gazów. Rozporządzenie 2024/573 wprowadza:

• Stopniowe ograniczanie dostępności czynników o wysokim GWP (R410A, R32) - do 2030 roku ich produkcja zostanie drastycznie zmniejszona.
• Zakaz stosowania F-gazów o GWP > 150 w nowych pompach ciepła typu split poniżej 12 kW - od 2027 roku.
• Promowanie czynników naturalnych (R290/propan, R744/CO₂) - niski GWP, brak ograniczeń regulacyjnych.

Co to oznacza w praktyce? Pompy ciepła monoblok z czynnikiem R290 (propan) nie podlegają regulacjom F-gazowym w ogóle - GWP propanu wynosi zaledwie 3 (dla porównania R32 ma GWP 675, a R410A aż 2088). To kierunek, w którym zmierza cała branża.

Monoblok - zalety i wady szczegółowo

Zalety

1. Prostszy montaż

Montaż monobloka sprowadza się do: postawienia jednostki zewnętrznej na fundamencie, poprowadzenia rur wodnych do wnętrza budynku, podłączenia do instalacji c.o. i CWU, podłączenia elektryki. Cały proces trwa 1 dzień - w porównaniu do 1,5–2 dni przy splicie.

2. Niższy koszt montażu

Brak konieczności łączenia rur chłodniczych, napełniania czynnikiem i próby szczelności przekłada się na 2 000–5 000 zł niższy koszt montażu.

3. Mniejsze ryzyko wycieku czynnika

Układ chłodniczy jest fabrycznie zamknięty i testowany w fabryce. Nie ma połączeń kielichowych ani lutowanych, które mogłyby z czasem utracić szczelność. Statystycznie, wycieki czynnika w monoblokach zdarzają się 5–10x rzadziej niż w splitach.

4. Mniej regulacji

Brak F-gazów w budynku = brak wymagań dotyczących wentylacji pomieszczenia, czujników wycieku czy minimalnej kubatury kotłowni (dotyczy modeli z R290).

Wady

1. Ryzyko zamarzania

To największa wada monobloka. Między jednostką zewnętrzną a wewnętrzną płynie woda - a woda zamarza. Jeśli pompa ciepła zostanie wyłączona zimą (awaria prądu, wyłączenie bezpiecznika), woda w rurach może zamarznąć i uszkodzić wymiennik ciepła, rury i złączki.

Zabezpieczenia:

• Glikol - mieszanka wody z glikolem propylenowym (30–40%) obniża temperaturę zamarzania do -15°C / -25°C. Większość monobloków wymaga lub zaleca stosowanie glikolu.
• Grzałka antyzamrożeniowa - wbudowana w jednostkę zewnętrzną, podgrzewa wymiennik przy niskich temperaturach. Wymaga stałego zasilania elektrycznego.
• Izolacja rur - rury między jednostkami muszą być starannie zaizolowane (25–30 mm izolacji kauczukowej).

Ważne: przy prawidłowym montażu z glikolem i grzałką antyzamrożeniową ryzyko zamarzania jest minimalne. Problem pojawia się przy nieprofesjonalnym montażu lub długotrwałych przerwach w zasilaniu.

2. Ograniczona odległość

Rury z wodą mają większe straty ciepła na długości niż rury chłodnicze. Przy odległości powyżej 15–20 m straty stają się istotne i obniżają wydajność. Jeśli kotłownia jest daleko od optymalnego miejsca na jednostkę zewnętrzną - split może być lepszym wyborem.

3. Nieco niższa wydajność

Straty ciepła w rurach wodnych (nawet dobrze zaizolowanych) powodują, że COP monobloka jest o 0,1–0,3 punktu niższy niż splita o porównywalnych parametrach. Różnica jest niewielka i w praktyce przekłada się na 50–150 zł rocznie wyższych rachunków za prąd. Dla większości użytkowników jest to nieistotne.

Split - zalety i wady szczegółowo

Zalety

1. Brak ryzyka zamarzania

W rurach chłodniczych przepływa czynnik chłodniczy, którego temperatura zamarzania jest daleko poniżej -30°C. Nie ma potrzeby stosowania glikolu, grzałek antyzamrożeniowych ani specjalnej izolacji. To duży atut w regionach z mroźnymi zimami.

2. Większa odległość między jednostkami

Rury chłodnicze pozwalają na odległość 30–50 m między jednostką zewnętrzną a wewnętrzną (zależnie od modelu i różnicy wysokości). Przydatne, gdy kotłownia jest w piwnicy, a jednostka zewnętrzna po drugiej stronie domu.

3. Marginalna przewaga wydajnościowa

Przy tych samych warunkach pracy split osiąga o 0,1–0,3 punktu wyższy COP niż monoblok - dzięki mniejszym stratom ciepła na trasie chłodniczej. Dla domu o zapotrzebowaniu 12 000 kWh/rok to oszczędność rzędu 100–200 zł rocznie.

Wady

1. Wymóg certyfikatu F-gazowego

Montaż, serwis i naprawy wymagają serwisanta z certyfikatem F-gazowym. To ogranicza wybór instalatorów i podnosi koszty obsługi.

2. Wyższy koszt montażu

Łączenie rur chłodniczych (kielichowanie, lutowanie, próba szczelności, napełnianie czynnikiem, pompa próżniowa) to bardziej czasochłonne i wymagające prace. Koszt montażu jest o 2 000–5 000 zł wyższy.

3. Większe ryzyko wycieku czynnika

Połączenia kielichowe i lutowane na rurach chłodniczych to potencjalne punkty wycieku. Wyciek czynnika oznacza: spadek wydajności grzewczej, konieczność wezwania serwisu F-gazowego, koszt naprawy 1 000–3 000 zł, potencjalne szkody dla środowiska (przy czynnikach o wysokim GWP).

4. Hałas wewnątrz

W niektórych modelach split skraplacz w jednostce wewnętrznej może generować odczuwalne wibracje i szum. Monobloki są pod tym względem cichsze wewnątrz budynku, bo cały układ chłodniczy jest na zewnątrz.

Porównanie kosztów - konkretne liczby

Wniosek: różnica w łącznym koszcie inwestycji jest niewielka - na korzyść monobloka o ok. 1 000–3 000 zł. Większa różnica pojawia się w kosztach serwisowych (split wymaga droższego serwisu F-gazowego).

Sprawdź szczegółowe ceny w naszym cenniku.

Dla kogo monoblok - profil idealnego użytkownika

Monoblok będzie lepszym wyborem, jeśli:

• Kotłownia jest blisko jednostki zewnętrznej - odległość do 15 m. Im bliżej, tym mniejsze straty ciepła na rurach wodnych.
• Zależy Ci na prostym montażu i niższym koszcie - szczególnie jeśli budujesz nowy dom i chcesz szybko zamontować ogrzewanie.
• Nie chcesz martwić się regulacjami F-gazowymi - monoblok z R290 to przyszłościowe rozwiązanie, wolne od ograniczeń.
• Planujesz zmianę instalatora lub serwisanta - łatwiej znaleźć kogoś do obsługi monobloka niż splita.
• Masz stabilne zasilanie elektryczne - ryzyko zamarzania jest realne tylko przy długotrwałych przerwach w prądzie.

Dla kogo split - profil idealnego użytkownika

Split będzie lepszym wyborem, jeśli:

• Odległość między kotłownią a jednostką zewnętrzną jest duża - powyżej 15–20 m, np. kotłownia w piwnicy, a jednostka za garażem.
• Mieszkasz w regionie z mroźnymi zimami i częstymi przerwami w prądzie - brak ryzyka zamarzania to duży atut.
• Masz już zaprzyjaźnionego serwisanta z certyfikatem F-gazowym - koszty serwisu nie będą problemem.
• Zależy Ci na maksymalnej wydajności - przy identycznych warunkach split osiąga minimalnie wyższy COP.

Trendy rynkowe - dokąd zmierza branża?

Rynek pomp ciepła jednoznacznie zmierza w kierunku monobloków z czynnikiem R290 (propan). Oto dlaczego:

• Regulacje F-gas eliminują czynniki o wysokim GWP - a split wymaga czynnika w instalacji.
• R290 ma GWP = 3 - praktycznie zerowy wpływ na efekt cieplarniany, brak ograniczeń regulacyjnych.
• Prostszy montaż = niższy koszt, więcej dostępnych instalatorów, szybsza realizacja.
• Producenci inwestują w monobloki - Vaillant aroTHERM plus, LG Therma V R290, Samsung EHS Mono, Daikin Altherma 3 M - wszystkie nowe flagowe modele to monobloki z R290.

W 2025 roku monobloki stanowią już ponad 70% sprzedaży nowych pomp ciepła powietrze-woda w Europie. Trend będzie się pogłębiał.

Więcej o pompach ciepła powietrznych - zarówno monoblokach, jak i splitach - znajdziesz na stronie pompy ciepła powietrze-woda. Pełną ofertę naszych usług prezentujemy na stronie pompy ciepła.

Nasza rekomendacja

Dla większości właścicieli domów jednorodzinnych w województwie opolskim rekomendujemy monoblok z czynnikiem R290. Powody:

1. Prostszy i tańszy montaż - oszczędność 2 000–5 000 zł.
2. Brak problemów z regulacjami F-gazowymi - teraz i w przyszłości.
3. Łatwiejszy serwis - więcej dostępnych serwisantów.
4. Przyszłościowa technologia - R290 to czynnik przyszłości, bez ryzyka wycofania.
5. Różnica w wydajności jest marginalna - 0,1–0,3 punktu COP to 100–200 zł rocznie.

Split polecamy w szczególnych przypadkach - duże odległości, specyficzna architektura budynku, brak stabilnego zasilania elektrycznego.

Wnioski praktyczne

W większości domów jednorodzinnych dobrze przygotowany monoblok daje prostszy montaż i łatwiejszy serwis. Split ma sens tam, gdzie warunki instalacyjne rzeczywiście tego wymagają.

Przed wyborem technologii sprawdź:

• odległość i układ między jednostką zewnętrzną a kotłownią
• dostępność serwisu dla wybranego typu urządzenia w Twoim regionie
• wymagania formalne i planowany koszt obsługi po gwarancji

Tak porównane warianty zwykle szybko pokazują, który typ będzie rozsądniejszy dla konkretnego domu.